Từ sửa đổi hiến pháp nghĩ về Nguyễn Trường Tộ

Nguyễn Trường Tộ (1828 – 1871) là một nhà cải cách xã hội Việt Nam thế kỷ 19. Ông sống cùng thời với Fukuzawa Yukichi (1835-1901) – người ‘dẫn đường’ cho cuộc Duy Tân Minh Trị (1868 – 1912) – ở Nhật Bản.  Tháng tư năm nay là tròn 150 năm (4/1863) ông dâng các sớ canh tân lên triều đình vua Tự Đức. Những sớ mà sau này các phân tích cho rằng nếu được áp dụng thì ở Việt Nam cũng đã có cuộc Duy Tân mang tên Tự Đức.

Bàn về Nguyễn Trường Tộ thì có hai sự tiếc nuối cho nước Việt Nam đó là 1. “Tài hèn tâm mọn” của vua Tự Đức và các đại thần đã làm lỡ con đường đổi mới, và 2. Sự lựa chọn “con đường cống hiến” của Nguyễn Trường Tộ. Hai điều đáng tiếc này đã làm cho Việt Nam bỏ lỡ cơ hội phát triển ngang tầm với các nước phát triển hiện nay.

Vấn đề vua Tự Đức và các đại thần thì ta phải xem lại hoàn cảnh lúc bấy giờ của Việt Nam. Hãy cứ so sánh với nước Nhật để thấy được chiều sâu của sự tiếc nuối. Khi ấy cả hai nước đều bên trong rối ren, bên ngoài ngoại bang chèn ép. Nhưng khi ấy Nhật Bản đã ‘may mắn’ hơn là lớp quý tộc cấp tiến (sau khi đánh đổ Mạc phủ) đã tiếm được quyền để hướng (ép) vua (Thiên Hoàng Minh Trị khi ấy mới 16 tuổi) theo con đường đổi mới.

Trong khi đó, ở Việt Nam các đại thần ở Việt Nam như Trần Tiễn Thành, Phạm Phú Thứ đã không có tư tưởng đổi mới, nhận được sớ của Nguyễn Trường Tộ đã nghi kỵ. Thấy những đề xuất trong sớ táo bạo đã bỏ qua không dùng. Việc lựa chọn con đường của Nguyễn Trường Tộ thì khi ấy, cũng như các chí sĩ đương đại của Việt Nam, là đều gửi các tâm tư nguyện vọng của mình vào sớ rồi dâng lên triều đình.

DangSoQuan

Khi không được phản hồi thì – đợi một thời gian – rồi lại viết và dâng lại. Dâng hoài, dân mãi cho đến già mới thôi. Thay vào đó, Fukuzawa Yukichi ở Nhật Bản đã chọn con đường mở trường học và dịch sách nước ngoài phổ cập cho dân. Phương châm của ông là nâng cao dân trí, với khẩu hiệu “Độc lập quốc gia thông qua độc lập cá nhân”.

Từ năm 1863 cho đến nay – 2013 – đã là tròn 150 năm Nguyễn Trường Tộ dâng sớ lên triều đình, năm nay Việt Nam lại có cuộc vận động “Góp ý vào dự thảo sửa đổi hiến pháp” nhưng tôi tin rằng đất nước ta vẫn vậy. Vẫn còn ‘vua’ Tự Đức với các đại thần. Vẫn còn tầng lớp nho sinh và các chí sĩ. Chỉ khác là chúng ta có rất nhiều Nguyễn Trường Tộ. Lại viết, lại dâng… Dâng hoài, dâng mãi, trong nước gửi lên, ngoài nước gửi về. Rất nhiều ý kiến với bao nhiêu trăn trở, tâm tư, nguyện vọng…

Lượng ý kiến gửi về giờ chắc cũng phải đến gần 30 triệu bài. 30 triệu cho một cuộc vận động – phần nhiều mang tính hình thức – là quá nhiều. Trong 30 triệu ý kiến ấy, tôi tin rằng có đến quá nửa là “Đồng tình với những sửa đổi của bản dự thảo”.

Người ta đã chán ngán không còn muốn đầu tư thời gian để đưa ra những ý kiến ‘quý báu’, vì biết rằng những ý kiến đó sẽ chỉ ‘được’ để trong kho lạnh. Và người ta còn sợ khi đưa ra những ý kiến thực bụng, bởi có thể bị theo dõi hoặc trả thù. Một tổ chức đang tha hóa nhưng lại không chịu nghe ý kiến quý báu để sửa chữa, thì sớm hay muộn cũng sẽ diệt vong.

Mặt khác, tôi cho rằng gần 90 triệu người Việt Nam, chỉ cần đến 10 triệu người hiểu và lo các vấn đề chính trị là đủ. Ý kiến nhiều làm gì, mất thời gian, tốn công sức. Cho nên mong các chí sĩ tâm thư ít thôi, dâng sớ vừa thôi… Việc thiết thực trước mắt bây giờ là nâng cao dân trí.

Hãy viết những bài ngắn gọn, dễ hiểu để giải thích các vấn đề chính trị ‘khó hiểu’ mọi người. Viết những bài giải thích cho người dân hiểu họ đang đối diện với những vấn đề gì, những khó khăn đến với đất nước là gì… Cuộc cách mạng “dân tộc dân chủ” ở Việt Nam bây giờ mới thực sự bắt đầu, và chỉ bắt đầu được theo cách như thế.

Advertisements

Về Thành
Tiến lên phía trước!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: