Cách phân chia thứ bậc trong dân gian xưa

Người xưa căn cứ vào các kỳ thi để phân thứ bậc trong khoa bảng nho học. Thứ tự từ thấp đến cao là tú tài, cứ nhân, tiến sĩ. Đỗ kỳ thi Hương gọi là tú tài, đỗ kỳ thi Hội gọi là cử nhân, đỗ kỳ thi Đình gọi là tiến sĩ (ông nghè).

Ngoài phân bậc theo khoa bảng, dân gian còn phân bậc theo sự suy tôn. Cách này không dựa vào các kỳ thi mà dựa vào những thành tựu cống hiến và khả năng ảnh hưởng người được suy tôn trong xã hội. Cách phân bậc này thường sử dụng từ “phu” – người đàn ông (trong xã hội), người chồng (trong gia đình)…

1. Phu:

Là những người bình thường, lao động chân tay, khi có chiến tranh thì đi lính. Phu hồ: người thợ xây. Phu đào đường. Phu đồn điền. Tiểu phu: người chặt củi. Chinh phu: người đàn ông đi chiến chinh – thường là xa nhà.

2. Sĩ phu:

Là người có học, có kiến thức, có thể làm quan hoặc không. Người ra làm quan thì được phân bậc quan cao thấp theo thứ tự khoa bảng họ dự thi đã nói bên trên. Người không ra làm quan có thể làm thày đồ, thày địa lý, thương nhân…

khoa_bang

2. Đại phu:

Đại phu là người có học, trình độ và khả năng cao hơn sĩ phu. Sĩ phu có kiến thức. Còn đại phu có tri thức. Tức đại phu đã biến được những kiến thức họ lĩnh hội được thành sự khôn ngoan.

Đại phu có kiến thức rộng, không chỉ trong sách vở mà còn cả trong thực tế cuộc sống. Do hiểu biết rộng nên họ độc lập về tư tưởng. Có khả năng tư duy và hành động một mình. Đại phu đầy đủ và tròn trịa về bản lĩnh. Ngoài ra, đại phu còn có kiến thức về y lý, nên có khả năng chữa bệnh cho những người xung quanh.

Người Trung Hoa thường dùng từ đại phu để chỉ người (bác sĩ) chữa bệnh cho mọi người.

4. Phu tử:

Phu tử là người thày – cấp độ cao nhất của việc suy tôn. Phu tử thường được gắn với hình ảnh một ông giáo già tinh thông, uyên bác… Không chỉ độc lập trong tư tưởng, phu tử còn là đại diện cho một hệ tư tưởng.

Người được suy tôn là phu tử không chỉ có kiến thức uyên thâm, mà còn phải có tấm lòng bao dung. Hiểu rõ các vấn đề đương đại, am tường quá khứ và có thể tiên đoán được tương lai. Và thường dùng những kiến thức đó để giúp đỡ mọi người.

Phu tử là người có tài năng trăm năm hiếm gặp. Trong lịch sử Việt Nam, chỉ có hai người được suy tôn là phu tử, đó là La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp và Tuyết Giang phu tử Nguyễn Bỉnh Khiêm. Trung Quốc thì có nhiều hơn: Khổng Tử, Lão Tử, Mạnh Tử, Trang Tử, Tôn Tử, Quỷ Cốc Tử…

Advertisements

Về Thành
Tiến lên phía trước!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: