Phe cánh trên chính trường Trung Quốc

Ðảng cộng sản Trung Quốc là đảng độc quyền lãnh đạo Trung Hoa Dân Quốc. Các đảng viên đều cố leo lên vị trí cao trong đảng, cũng là cao trong chính quyền. Trong lý luận “tập trung dân chủ” thì tiến trình tuyển cử lãnh đạo, vẫn có đặc tính dân chủ, nhưng thật ra vẫn là chuyện gây bè kết phái.

Trong vài thập niên qua, những người theo dõi chính trường Trung Quốc có thể thấy chuyện “gây bè kết phái” này đi theo hai xu hướng.

Từ trên xuống

Rất hợp lý với mưu thuật chính trị trong một xã hội không có dân chủ, xu hướng thứ nhất đi từ trên xuống. Họ là thành phần tự coi là tinh hoa của đảng khi tốt nghiệp hệ thống đào tạo cao cấp nhất hoặc xuất thân từ gia đình công thần.

Xu hướng này cũng có lãnh tụ các tỉnh duyên hải liên kết với nhau theo chủ trương là phải cải cách kinh tế để nâng cao khả năng cạnh tranh của xứ sở trên trường quốc tế.

Nơi có sức cạnh tranh cao nhất chính là các tỉnh miền Ðông. Nhờ ưu thế chính trị và quan hệ thân tộc, họ bị mang tiếng là cấu kết và tham nhũng. Trong xu hướng gọi là “tinh hoa,” người ta có “Cánh Thượng Hải,” “Cánh Thanh Hoa” và nổi tiếng nhất là “Thái tử đảng.”

Từ dưới lên

Xu hướng thứ hai đi từ quần chúng lên. Ở tuổi trung niên, họ phục vụ tại các địa phương có nhiều vấn đề rồi lên chức trong mạng lưới xây dựng nhân sự tương lai của đảng là Ðoàn Thanh niên Cộng sản (Cộng Thanh đoàn).

Ðặc tính của họ là “thân dân,” “đại chúng,” hay “mị dân,” tùy cách gọi. Khi lên tới chức vụ cao cấp thì họ nâng đỡ nhau với chủ trương tăng cường quyền lực trung ương để phân bố lại tài nguyên cho các tỉnh lạc hậu bên trong, để có thể phát triển một xã hội hài hòa và ổn định.

Hồ Cẩm Ðào là người xuất thân, đại diện và đỡ đầu xu hướng này. Cánh người ta gọi là “Ðoàn phái.” Tuy nhiên, trong số này cũng có người tốt nghiệp các trường ưu tú như Ðại Học Bắc Kinh, hay Phục Ðán ở Thượng Hải.

Chúng ta khó nhìn ra cái hợp lý của chuyện phe phái nếu không chú ý tới hai hướng “tinh hoa” và “thân dân” đó. Hồ sơ này xin dùng chữ một cách vô tư để diễn tả cái nhìn của kẻ trong cuộc, là các diễn viên trên chính trường. Còn chuyện cách mạng, lý luận vô sản hay các khẩu hiệu khác, như “cải cách quốc gia” hay “bảo vệ chế độ,” đều chỉ là bề mặt.

Tuy nhiên, rút tỉa kinh nghiệm từ “Cách mạng văn hóa” thuở ấu thơ, và biến cố Thiên An Môn 1989 ở tuổi trưởng thành, các đảng viên đang tiến lên vị trí lãnh đạo đều ý thức được rằng còn đảng mới còn quyền. Cho nên, dù có tranh chấp và bè phái đến mấy, họ cũng rất sợ gây ra khủng hoảng trong đảng. Các phe vận dụng tối đa mưu lược để chiếm lấy tay lái mà không làm lật thuyền.

Từ hai xu hướng chung đó, chính trường chia thành các phe.

Cánh Thượng Hải

Ðây chỉ là một phe trong đảng, quy tụ các trung ương ủy viên đã lên chức tại Thượng Hải nhờ sự cất nhắc của Giang Trạch Dân, xưa kia từng là bí thư Thượng Hải. Ngoài ra cũng có các đảng viên cao cấp từng phục vụ dưới quyền của họ Giang. Cách gọi tên phản ảnh một sự phê phán về âm mưu củng cố quyền lực của Giang khi đã phải về hưu từ sau Ðại Hội 16 vào năm 2002 mà vẫn gài người vào để chi phối hệ thống lãnh đạo của Hồ Cẩm Ðào, như Tăng Khánh Hồng, Giả Khánh Lâm, Tăng Bối Viêm.

Cánh Thượng Hải bị tai tiếng nặng với vụ bí thư Thượng Hải là Trần Lương Vũ bị ra tòa và năm 2008 lãnh án 18 năm tù vì tội tham nhũng. Chu Vĩnh Khang, người mới bị thành trừng trong cuộc chiến chống tham nhũng thuộc cánh này. Chi tiết ấy khiến ta nên lưu ý đến lập trường hay sự im lặng của Giang Trạch Dân trong vụ khủng hoảng Trùng Khánh. Vì lý do tuổi tác, cánh này mất dần ưu thế, nhưng vẫn có một đại diện sáng giá là Tập Cận Bình, người có hy vọng thay thế Hồ Cẩm Ðào là thế hệ lãnh đạo thứ năm.

Trong thế hệ này, ngoài họ Tập, còn có Lý Trường Xuân, Trương Ðức Giang, Lưu Vân Sơn và Trương Cao Lợi thuộc cánh này…

Cánh Thanh Hoa

Ðại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh là ngôi trường nổi tiếng nhất nhì Trung Quốc. Trường đã đào tạo nhiều lớp đảng viên ưu tú lên tới những chức vụ cao cấp nhất trong 10 năm vừa qua. Hồ Cẩm Ðào, Ngô Bang Quốc, Lưu Yến Ðông hay Tập Cận Bình đều xuất thân từ đây.

Một số không nhỏ trong cánh này đã dám nghĩ tới việc dân chủ hóa từ dưới lên, nhất là những người tốt nghiệp xong còn được đi học tại Hoa Kỳ. Tuổi thanh niên của họ là dưới trào lưu cải cách của Hồ Diệu Bang và Triệu Tử Dương (từ 1980 đến 1989), nhưng lý tưởng ấy cũng bị sự biến Thiên An Môn 1989 làm giảm bớt nhiệt tình. Tùy từng vấn đề mà họ có thể thiên về xu hướng “tinh hoa” hay quan điểm của Hồ Cẩm Ðào. Nhắc tới Thanh Hoa, người ta lại hình dung ra khuôn mặt Tập Cận Bình.

Thái tử đảng

Theo nghĩa hẹp, đây là con cháu của tám công thần thời lập quốc gọi là “Bát đại nguyên lão” (Ðặng Tiểu Bình, Lý Tiên Niệm, Trần Vân, Bành Chấn, Bạc Nhất Ba, Dương Thượng Côn, Hoàng Chấn và Tống Nhậm Cầm). Thật ra, họ thuộc tầng lớp “con ông cháu cha” thời cách mạng, con số thật có thể lên đến hơn 200. Trong số này cũng có người tốt nghiệp các đại học uy tín và đã lên tới vị trí cao cấp từ Ðại hội 17. Ðiển hình là Tập Cận Bình, con trai Tập Trọng Huân và xuất thân từ trường Thanh Hoa và cũng đã đi học bên Mỹ.

Nhóm người này không có một chủ trương hay quan điểm thống nhất, ngoài tính chất có vẻ văn minh, vì giao du với bên ngoài và liên kết với nhau vì quyền lợi. Nổi tiếng tích cực trên doanh trường – và tham nhũng – họ có một đặc tính chung là theo chủ nghĩa cơ hội. Giang Trạch Dân đã khéo vận động thành phần này làm thế lực đôi khi mâu thuẫn với Hồ Cẩm Ðào.

Trong thế hệ thứ năm, các khuôn mặt nổi của đám quý tộc đảng gồm có Vương Kỳ Sơn, con rể của Ðào Y Lâm; Giang Miên Hằng và Giang Miên Khang, con trai Giang Trạch Dân; Trần Hạo Tô, con trai Trần Nghị, Lưu Nguyên, con trai Lưu Thiếu Kỳ; Trần Nguyên, con trai Trần Vân; Tăng Duy, con trai Tăng Khánh Hồng…. Cùng với Tập Cận Bình, Bạc Hy Lai con Bạc Nhất Ba là ngôi sao rất sáng của nhóm này, nhưng nay đã bị rụng.

Ðoàn phái

Trong các phe phái và vây cánh mạnh nhất ngoài tiền trường và trong hậu trường chính trị Trung Quốc có những đảng viên xuất thân và lên chức từ “Cộng thanh đoàn.” Lý do đầu tiên là tổ chức.

Trước khi thành lập năm 1921, đảng Cộng sản đã xây dựng lực lượng từ đoàn thể thanh niên này và ngày nay, họ có 73 triệu thành viên. Cái khung của việc đoàn ngũ hóa thanh niên làm nguồn nhân lực cho đảng khiến tổ chức này phát triển ở mọi địa phương và có quy củ hơn những kết hợp ngẫu nhiên vì gia cảnh (Thái tử đảng) hay nghề nghiệp, chức vụ.

Từ khi Ðặng Tiểu Bình chọn Hồ Cẩm Ðào lên làm lãnh tụ đời thứ tư, “Ðoàn phái” đã thành hình: Họ Hồ tìm kiếm và nâng đỡ các thành viên, rồi đưa họ đi phục vụ từ dưới cơ sở lên và ai thành công thì tiến dần vào hệ thống lãnh đạo của đảng. Mẫu số chung của phái này là nắm vững tình hình địa phương, vào tới trung ương thì tìm cách củng cố quyền lực trung ương, để phát triển các địa phương nghèo nhằm tạo ra quân bình và ổn định trong xã hội.

Thành phần này gồm có những thành viên: Lý Khắc Cường, Lý Nguyên Triệu, Uông Dương, Lưu Yến Ðông (nữ), Lệnh Kế Hoạch, Trương Bảo Xuân, Lưu Kỳ Bảo, Viên Thuần Thanh…

Như vậy, trong bốn phe cánh trên, Tập Cận Bình là khuôn mặt điển hình của đến ba phe, nên chuyện ông lên nắm quyền, làm chủ tịch Trung Quốc dường như là điều tất yếu. Khi đại diện cho nhiều phe như thế, cùng với việc các thành viên của thường vụ bộ chính trị được rút lại chỉ còn có bảy người, thì quyền lực của ông là rất lớn. Cuộc chiến chống tham nhũng mà ông chủ trì trong thời gian qua có thể sẽ thành công.

Advertisements

Về Thành
Tiến lên phía trước!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: