Điện thoại thông minh và sự tự tin

Với không ít người Việt, “iPhone 6 ra mắt” là sự kiện quốc tế tiêu biểu nhất của tháng 9 năm 2014, hơn cả vụ khủng hoảng nhà nước hồi giáo tự xưng (IS), hay chuyện Scotland bỏ phiếu độc lập. iPhone của Apple, đến hẹn lại lên, trở thành cơn sốt ở Việt Nam trong những năm qua.

Không đam mê công nghệ, tôi chỉ để ý đến chiếc iPhone cách đây bốn năm, khi thấy một bác tài xế dành dụm ba tháng lương để mua nó. Không phải một chiếc xe máy để đi làm hay cái máy giặt cho vợ, mà là chiếc điện thoại. Ba tháng lương, và bác chỉ biết dùng nó với công dụng như một chiếc điện thoại thông minh Trung Quốc.

Tôi không kỳ thị iPhone hay bất kỳ loại điện thoại thông minh nào khác. Tôi nghĩ, việc người ta thích mua chúng để dùng cho các nhu cầu công việc và cuộc sống là điều hết sức bình thường. Khách quan mà nói thì điện thoại đắt tiền của các hãng nổi tiếng bền hơn.

Nhưng sự việc trở nên không bình thường khi ai đó khao khát sở hữu chiếc iPhone hay loại gì gì đó bằng mọi giá. Hình như với một số người, chiếc điện thoại trở thành một thước đo, mà nếu không có nó, họ sợ giá trị của mình sẽ bị hạ thấp.

Nhìn rộng ra, quan niệm dùng vật chất để khẳng định, thể hiện bản thân không chỉ giới hạn ở chiếc điện thoại. Nó còn nằm ở mong muốn sở hữu một chiếc SH đời mới, những bộ trang phục Louis Vuitton, hay chiếc đồng hồ Thụy Sĩ. Bằng vật này hay vật khác, nhiều người dường như cần chúng như một loại trang sức với hy vọng nâng tầm bản thân.

iPhoneX

Mong muốn đó, xét cho cùng, cũng không quá khó hiểu, bởi khẳng định bản thân cũng là một nhu cầu. Những người làm marketing có lẽ sẽ biết đến tháp nhu cầu Maslow, trong đó đặt “thể hiện bản thân” ở đỉnh tháp, sau khi các nhu cầu về sinh-thể-lý đã được đáp ứng.

Con sốt iPhone ở Việt Nam cho thấy nhiều người, như ví dụ tôi nêu ở trên, sẵn sàng nhảy vọt lên nhu cầu tồn tại hàng ngày để đứng trên đỉnh tháp. Làm như vậy, nói như Karl Marx, họ dần biến bản thân thành hàng hóa và đo giá trị của mình thông qua lăng kính đó – sùng bái vật chất.

Theo tôi, gốc rễ của việc sùng bái vật chất là sự thiếu tự tin. Khi không chấp nhận mình như vốn có, họ sẽ cố đeo những cái “nhãn” để tự thỏa mãn bản thân. Đó là hiện tượng tôi thấy phổ biến ở những quốc gia đang chuyển mình như Việt Nam – điều không quá mãnh liệt ở các nước phương Tây phát triển, nơi vẫn được coi là đỉnh cao của tôn thờ vật chất.

Nhiều người phương Tây có bản ngã rất cao mà không cần có bất kỳ “nhãn mác” sang trọng nào. Một người lao công cũng có thể bắt tay và nói chuyện thoải mái với ông Barack Obama mà không có dấu hiệu tự ti hay khúm núm. Họ tự tin với những gì mình có.

Với nhiều người, sự tự tin phải đi mua. Và cái giá của sự tự tin ấy – tất nhiên – không hề rẻ. Tiền nhập khẩu hàng xa xỉ của Việt Nam gần đây năm nào cũng tiệm cận 10 tỷ USD. Và có bao người ở nước ta phải nhịn những nhu cầu tối thiểu để có tiền mua iPhone 6?

Trong truyện ngắn “Mưa mặt nạ”, nhà văn Nhật Chiêu đưa ra hình ảnh cả ngôi làng không còn biết mình là thật hay giả khi đeo những chiếc mặt nạ từ trên trời rơi xuống. Từ đó, họ đánh mất mình và sống cuộc đời của người mặt nạ. Mặt nạ vật chất, như chiếc iPhone, chiếc xe SH sẽ trở thành mặt người khi ta cho phép chúng làm vậy.

Rồi mỗi khi đêm về, khi ta cởi hết đồ đạc, khỏa thân lên giường ngủ, ta sẽ là một số không – O – tròn trĩnh. Bạn sẽ chọn mình là ai vào ngày mai, nếu chẳng may chiếc ‘điện thoại thông minh’ của mình bị hỏng?

Bài của Nguyễn Khắc Giang trên VnExpress.net

Advertisements

Về Thành
Tiến lên phía trước!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: