Cải cách giáo dục bắt đầu từ đâu?

Đây là một câu hỏi ngắn nhưng lại đòi hỏi câu trả lời dài… Tôi cứ coi như cải cách giáo dục là chữa bệnh cho ngành giáo dục. Vì có xuống cấp, có mắc bệnh mới phải chữa. Mà để chữa bệnh, ta phải tìm ra căn nguyên của bệnh mới trị cho dứt điểm được.

Tại sao phải cải cách giáo dục? Vì giáo dục đang xuống cấp. Tại sao giáo dục xuống cấp? Vì xuống cấp theo xu hướng chung của toàn xã hội. Để trả lời cho hai câu hỏi mới này, chúng ta cần quay ngược vòng thời gian về quá trước một chút…

Năm 1986, tại đại hội VI, đất nước ta đổi mới.
Năm 1994, Mĩ bỏ cấm vận Việt Nam…

Kinh tế đất nước thay đổi toàn diện và rõ rệt. Nhưng truyền thống, văn hóa và đạo đức của người Việt Nam chưa chuẩn bị tốt cho sự thay đổi nhanh về kinh tế. Đồng tiền lên ngôi, xã hội đảo lộn. Ngày cả những thánh đường như truyền thống, tôn giáo, đạo đức còn chảo đảo trước giá trị đồng tiền thì giáo dục chống đỡ sao nổi!

Và như một lẽ tất yếu, giáo dục xuống cấp. Thày không còn mẫu mực, trò không còn chăm ngoan. Nhưng đó chỉ là một trong hai nguyên nhân làm giáo dục xuống cấp. Vì những nước kinh tế thị trường từ lâu rồi, sao giáo dục người ta không xuống cấp, mà lại rất ưu việt?

Nguyên nhân thứ hai là giáo dục của ta là giáo dục theo chỉ đạo, giáo dục theo nghị quyết. Những người dạy không phải là những thực thể độc lập chân lý, mà họ là những người truyền đạt chân lý. Đó là còn chưa nói đến nhận thức và nghiệp vụ sư phạm của họ.

Để thay đổi hai điều trên thì phải bỏ độc tôn chân lý trong giáo dục. Tức người thày không còn giữ vị trí trung tâm. Mà muốn bỏ độc tôn trong giáo dục, thì phải bỏ độc tôn trong chính trị. Tức các chính sách của nhà nước phải để cho giáo dục tự chủ, tự quyết… Chỉ có tự do học thuật mới cho “trăm hoa đua nở”.

Đó sẽ không phải là một cuộc cải cách của giáo dục, mà là sự thay đổi cách nghĩ của toàn xã hội, của cả đất nước từ dưới lên trên. Nếu thành công, có thể thay đổi bản chất chế độ, và văn hóa dân tộc. Đó là dân chủ trong giáo dục, dân chủ trong chính trị. Để làm điều đó, trước hết hãy dân chủ trong chính gia đình, dòng họ mình.

Cho nên, năm 1986 là cùng tắc biến về kinh tế.
Năm 2016 là cùng tắc biến về văn hóa, giáo dục.

Quay lại chủ đề giáo dục…
Thiên chức của giáo dục, đầu tiên là tạo ra những công dân tốt. Sau đó là những người thông minh, sáng tạo trong lĩnh vực chuyên môn của mình. Anh có là công nhân, nông dân, trí thức, doanh nhân thì đầu tiên anh phải là công dân tốt. Công dân tốt yêu nước, tôn trọng pháp luật, không xâm hại người khác và đất nước.

Nhiệm vụ chung của giáo dục là phải tạo ra những thế hệ thông minh, chứ không phải mỗi thế hệ vài người thông minh. Cho nên phải bỏ trường chuyên lớp chọn – vốn để lấy thành tích cho vài người, nhưng hỏng thành tích của cả đất nước. Những thế hệ thông minh sẽ cho ra một đất nước thông minh. Một đất nước thông minh chắc chắn là một đất nước mạnh.

Những việc làm cụ thể…
Khẩu hiệu mà bộ trưởng mới đây (Nguyễn Thiện Nhân) đề ra: “Nói không với tiêu cực và bệnh thành tích trong giáo dục” là đúng đắn. Thực ra, điều này là sự suy ra tất yếu từ nguyên tắc đầu tiên của giáo dục: “Tạo ra những công dân tốt”. Một công dân tốt thì không gian dối – tiêu cực.

Việc thứ hai là phải thay đổi quan điểm về giáo dục thể chất. Theo đó phải ưu tiên hoạt động thể chất. Một cơ thể khỏe mạnh sẽ cho một trí tuệ lành mạnh. Những người chỉ giỏi, hoặc khỏe là những người thiệt thòi. Với việc coi thể chất và trí tuệ quan trọng không kém nhau, ta mới phát hiện ra được những người vừa khỏe thể chất, vừa giỏi trí tuệ – văn võ song toàn. Đó chính là lãnh đạo các cấp tương lai.

Cải cách giáo dục là việc ở tầm vĩ mô. Chỉ các chính sách của nhà nước mới thực thi được điều đó đồng bộ trên toàn quốc. Chứ đây không phải là chuyện mà một vài người ‘lên thần’ là được.

Và cải cách giáo dục liên quan đến các vấn đề chung của toàn xã hội. Liên quan đến truyền thống, văn hóa, chính trị, kinh tế… Một truyền thống văn hóa lạc hậu, một nền chính trị độc đoán, một nền kinh tế èo uột không thể cho ra đời một nền giáo dục tiên tiến.

Cho nên, cải cách giáo dục đầu tiên là phải tự học.

Khởi nguồn

Advertisements

Về Thành
Tiến lên phía trước!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: