Mỹ Trung sẽ quan hệ nước lớn kiểu gì?

Trong khi người dân và chính phủ Mỹ mải miết tiêu sài, ngụp lặn hết từ bữa tiệc này đến liên hoan khác, thì công nhân Trung Quốc sống kham khổ, cặm cụi làm việc trong các nhà máy làm giàu cho chính quyền.

Đến khi kinh tế Trung Quốc vùng lên – sau khi bán hàng giá rẻ cho dân nghèo Mỹ, mua trái phiếu cho chính phủ Mỹ tiêu sài – hợp tác với nhiều nước ngoài Mỹ, nguy cơ trở thành nền kinh tế hàng đầu, có khả năng chi phối kinh tế thế giới, thì người Mỹ mới choàng tỉnh.

Người Mỹ quên mất rằng, các thương gia Trung Quốc làm ăn rất giỏi hàng nghìn năm trước khi nước Mỹ thành lập. Người Mỹ bây giờ chỉ lý thuyết hóa những điều họ làm ngoài thực tế vào trong sách vở thôi. Tuy nhiên, về chính trị, các chính khách Trung Quốc, vốn hay ngu trung và thiển cận, thì vẫn cần học Mỹ.

Thế rồi những cái gọi là “xoay trục sang châu Á” hay “chiến lược tái cân bằng” ra đời, với ẩn ý là ngăn chặn Trung Quốc. Người Mỹ lôi kéo đồng minh phong tỏa Trung Quốc. Sự mạnh lên vượt Anh của người Đức đầu thế kỷ 19 đã dẫn đến hai cuộc chiến tranh thế giới, không hiểu đầu thể kỷ 21 này các cường quốc giải quyết vấn đề sao.

Những năm 1970, Mỹ và Trung Quốc cần đến nhau cho sự hồi sinh và tăng trưởng của mình. Hai nước đến với nhau trong cuộc hôn nhân vụ lợi. Trung Quốc bán hàng giá rẻ cho người Mỹ có thu nhập thấp để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, trong khi Mỹ đem đến nhu cầu bên ngoài giúp củng cố chiến lược tăng trưởng dựa vào xuất khẩu của Đặng Tiểu Bình.

Qua thời gian, cơ chế hợp tác này đã dần chuyển hoá thành một mối quan hệ sâu sắc hơn. Thiếu các khoản tiết kiệm nhưng có nhu cầu tăng trưởng, Mỹ ngày càng lệ thuộc vào nguồn dự trữ tiết kiệm thặng dư khổng lồ của Trung Quốc. Cùng với việc neo đồng nhân dân tệ vào đồng đô la, Trung Quốc đã mua một lượng lớn trái phiếu chính phủ của Mỹ, qua đó giúp Mỹ có thể bù đắp cho các khoản thâm hụt khổng lồ.

Mĩ cung cấp cho Trung Quốc sự ổn định và động lực tăng trưởng. Trung Quốc cho phép Mỹ tránh được những nguy cơ ngày càng tăng của tình trạng thiếu tiết kiệm, chính sách tài khóa thiếu thận trọng, và tăng trưởng thu nhập hộ gia đình yếu.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc lẫn nhau trên lĩnh vực kinh tế cũng không ổn định, tương tự như sự phụ thuộc lẫn nhau giữa hai con người vậy. Khi một đối tác thay đổi, đối tác còn lại sẽ rơi vào tình trạng chới với, đồng thời cảm thấy như bị xem thường.

ObamaXi

Trung Quốc hiện đang thay đổi, và Mỹ rõ ràng là không thích điều này. Trung Quốc giờ đây không chỉ tái cân bằng mô hình kinh tế từ xuất khẩu sang tiêu dùng trong nước; mà còn đang định nghĩa lại tính cách quốc gia. Với sự phát triển của kinh tế, trong lòng Trung Quốc xuất hiện thứ “chủ nghĩa dân tộc cực đoan”, manh nha bá quyền, chèn ép các nước láng giềng.

Trung Quốc áp dụng chính sách đối ngoại cứng rắn hơn tại Biển Đông, ôm ấp mong muốn mãnh liệt hồi sinh dân tộc, cái mà Tập Cận Bình gọi là “giấc mơ Trung Hoa”. Bên cạnh đó, Trung Quốc đã bắt đầu định hình lại cấu trúc tài chính toàn cầu với những tổ chức mới như Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á, Ngân hàng phát triển mới, và Quỹ con đường tơ lụa.

Những phản ứng của Mỹ đã chọc giận Trung Quốc, đặc biệt là cái mà Mỹ gọi là “xoay trục sang châu Á” hay “chiến lược tái cân bằng” với ẩn ý là nhằm ngăn chặn Trung Quốc. Mỹ thừa nhận sự cần thiết phải tăng cường vai trò của Trung Quốc trong các thể chế tài chính quốc tế (Quỹ tiền tệ quốc tế và Ngân hàng thế giới); nhưng dù Mỹ không thực hiện lời hứa này, Mỹ đã gây khó dễ cho việc xây dựng thể chế của Trung Quốc. Và trong khi Mỹ từ lâu đã thúc giục Trung Quốc hướng mô hình tăng trưởng của mình sang tiêu dùng cá nhân, thì Mỹ lại không thoải mái với hệ quả của sự thay đổi này.

Nhìn chung, sự khó chịu của Mỹ thể hiện sự thất bại của nước này trong việc giải quyết các vấn đề kinh tế cốt lõi – chủ yếu là tình trạng thiếu tiết kiệm trong nước. Trong khi Trung Quốc chuyển từ thặng dư tiết kiệm sang tiêu dùng tiết kiệm – sử dụng thặng dư tiết kiệm của mình để xây dựng một mạng lưới an sinh xã hội cho người dân Trung Quốc thay vì bù đắp cho các khoản tiết kiệm thiếu hụt của người Mỹ – một nước Mỹ thiếu tiết kiệm sẽ gặp khó khăn trong việc lấp đầy khoảng trống này.

Chính sách tiền tệ của Mỹ cho thấy một góc khác của sự phụ thuộc lẫn nhau này. Bằng cách viện dẫn những quan ngại quốc tế – đặc biệt là về tốc độ tăng trưởng chậm lại của Trung Quốc – làm nguyên do để vừa qua trì hoãn tăng lãi suất, điều vốn đã được chờ đợi từ lâu, Cục dự trữ liên bang Mỹ muốn cho thấy, vai trò của Trung Quốc trong việc duy trì sự phục hồi kinh tế quốc tế vẫn mong manh của Mỹ.

Với thực trạng nhu cầu trong nước vẫn còn rất thấp, Mỹ đang cần tăng trưởng xuất khẩu hơn bao giờ hết. Do đó, với tư cách là thị trường xuất khẩu lớn thứ ba và có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất của Mỹ, Trung Quốc rất quan trọng đối với một Cục dự trữ liên bang vốn đã không phát huy nhiều tác dụng từ các chính sách tiền tệ sau khủng hoảng tài chính.

Tại buổi nói chuyện ở Seattle trong chuyến thăm Mỹ mới đây, ông Tập nhấn mạnh việc Mỹ và Trung Quốc cần làm sâu sắc hơn “sự thấu hiểu các dự định chiến lược của nhau”, và coi đó là một mục tiêu quan trọng cho quan hệ song phương. Tuy nhiên, những trao đổi của ông Tập với tổng thống Mỹ lại thiếu đề cập đến khía cạnh này. Tương tự, hai bên nhấn mạnh sự cần thiết phải có một hiệp định đầu tư song phương “tiêu chuẩn cao”, nhưng lại ít có dấu hiệu cho thấy những bước đi nghiêm túc đối với những ngành công nghiệp sẽ được miễn trừ khỏi một thỏa thuận này.

Bị kẹt trong mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, Trung Quốc và Mỹ đầy rẫy các hành xử xích mích và chỉ trích. Trong hành vi của con người, kết cục của tình trạng này thường là một sự chia tay đau đớn. Trong cuộc gặp gỡ thượng đỉnh mới đây, hai bên đã không làm được gì nhiều để xua tan khả năng đó.

Bài của Trần Tuấn Minh và Lê Hồng Hiệp trên Nghiencuuquocte.net

Advertisements

Về Thành
Tiến lên phía trước!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: