Thuốc kháng sinh tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi

Thuốc kháng sinh ra đời đã cứu sống con người khỏi nguy cơ bệnh tật và tử vong do vi khuẩn. Tuy nhiên, do nghĩ rằng thuốc kháng sinh không có hại, nên việc sử dụng chúng đã ở mức lạm dụng, gây ra những hậu quả khôn lường. Đặc biệt là ở phụ nữ có thai và trẻ nhỏ.

Hậu quả lâu dài của việc lạm dụng kháng sinh

Chúng ta thường quan tâm tới việc vi khuẩn có hại (gây bệnh) kháng lại kháng sinh, nhưng việc dùng kháng sinh làm thay đổi vĩnh viễn hệ vi khuẩn có lợi cho cơ thể chúng ta có thể còn để lại những hậu quả nghiêm trọng hơn nhiều.

Trung bình trẻ em ở Mỹ từ khi sinh ra đến 18 tuổi sử dụng 10 – 20 đợt kháng sinh. Xét trên nhiều khía cạnh, đây là việc bảo vệ sự phát triển của cuộc sống. Vào những năm 1940, tuổi thọ trung bình của dân Mỹ là 63. Ngày nay, tuổi thọ trung bình của dân Mỹ lên tới 78, một phần nhờ có kháng sinh.

Một hậu quả lâu dài của việc gửi trọn niềm tin vào kháng sinh ít được chú ý chính là khi sử dụng kháng sinh để giết vi khuẩn gây bệnh cũng đồng nghĩa diệt luôn những vi khuẩn có lợi. Những nghiên cứu mới đây cung cấp thêm bằng chứng cho thấy, đôi khi những quần thể vi khuẩn có lợi không bao giờ phục hồi hoàn toàn được.

Sự biến đổi lâu dài của các vi khuẩn có lợi trong cơ thể con người thậm chí còn làm tăng tính nhạy cảm của chúng ta đối với sự lây nhiễm và bệnh tật. Lạm dụng kháng sinh có thể thúc đẩy một cách nhanh chóng sự gia tăng của các bệnh như béo phì, tiểu đường type 1, kích thích các bệnh đường ruột, dị ứng và hen suyễn, những bệnh này hiện đã tăng gấp đôi ở nhiều nhóm tuổi.

Con người được rất nhiều lợi ích từ các vi khuẩn ký sinh: các loài vi khuẩn cư ngụ trong ruột kết tổng hợp vitamin K, vi khuẩn ruột non giúp chúng ta chống lại sự xâm nhập vào cơ thể.
Uống hoặc tiêm kháng sinh giúp khuếch tán vào máu, tác động lên mầm bệnh đích và quần thể vi sinh vật tương tự. Bằng chứng thu thập cho thấy, những quần thể vi khuẩn có lợi trên thực tế không phục hồi hoàn toàn hoặc bị thay thế bởi những chủng vi khuẩn có thể kháng lại kháng sinh.

Đầu thế kỷ 20, Helicobacter pylori là vi khuẩn có nhiều nhất trong dạ dày hầu hết mọi người. Đến cuối thế kỷ 21, chưa tới 6% trẻ em ở Mỹ, Thụy Điển và Đức có loại vi khuẩn này trong người. Có nhiều yếu tố khác nhau được dùng để giải thích sự biến mất này, nhưng kháng sinh mới là thủ phạm chính. Ví dụ, một liều amoxicillin hay nhóm kháng sinh macrolide hầu như được sử dụng phổ biến để chữa bệnh viêm tai giữa hoặc viêm đường hô hấp ở trẻ em, cũng có thể diệt trừ tận gốc H.pylori ở 25-30% trường hợp bệnh.

Ecoli

Vi khuẩn có lợi

Việc diệt trừ tận gốc H. pylori ảnh hưởng tới sự điều tiết 2 loại hoóc môn trong dạ dày và liên quan tới cân bằng năng lượng, ghrelin và leptin. Và khi H. pylori biến mất trong dạ dày con người, hiện tượng khí ga thực quản trào ngược tăng lên và xuất hiện vấn đề hội chứng thực quản Barrett và ung thư thực quản. Vậy những xu hướng này có mối liên hệ nào không?

Vi khuẩn Helicobacter pylori một trong những vi khuẩn bị tiêu diệt bởi kháng sinh H. pylori là yếu tố nguy cơ cho u, loét hệ tiêu hóa và ung thư dạ dày, nhưng một loại vi khuẩn sẽ không xuất hiện nhiều như vậy nếu chúng không có lợi ích gì đó cho cơ thể vật chủ. Và đúng như vậy, các nghiên cứu trên diện rộng đã tiến hành cho thấy, những người không có loại vi khuẩn này dễ bị mắc bệnh hen suyễn, sốt mùa hè hay dị ứng da khi còn nhỏ.

Nghiên cứu trên động vật, dạ dày thiếu vắng H. pylori có hệ miễn dịch hoàn toàn khác những dạ dày có H. pylori và những con non được nhiễm H. pylori trên thực tế không bị bệnh hen suyễn.

Có những bằng chứng khác về việc kháng sinh là nguyên nhân dẫn tới sự thay đổi mạnh mẽ thành phần vi khuẩn dẫn tới những biến đổi lâu dài về mặt sinh lý. Ví dụ, theo như những người nông dân đã khám phá ra và đang tiếp tục sử dụng nhiều loại thuốc thay thế cho nhiều chủng vi khuẩn khác nhau khiến động vật có thể tăng trọng nhanh chóng với rất ít thức ăn. Và kháng sinh được sử dụng càng sớm, ảnh hưởng của nó càng sâu sắc.

Tại nhiều phòng thí nghiệm, các nhà khoa học đã thu được những bằng chứng sơ bộ thử nghiệm trên chuột rằng, sự thay đổi trên những cơ thể béo và thành phần mô có liên quan mật thiết với việc sử dụng kháng sinh liều thấp như người nông dân hay làm và liều cao tương tự như khi dùng để tiêm cho trẻ em.

Sự thay đổi hệ vi khuẩn của cơ thể có thể làm bùng nổ sự lan truyền các tác nhân chết người như chủng Staphylococcus aureus và Clostridium difficile kháng methicillin. Điều này cũng không đáng kinh ngạc, bởi vì một trong những vai trò quan trọng nhất của một hệ vi khuẩn nguyên vẹn là để chống lại tác nhân gây bệnh.

Để hiểu rõ hơn về ảnh hưởng lâu dài của việc dùng kháng sinh, các nhà khoa học đã nghiên cứu so sánh hệ vi khuẩn của nhóm dùng kháng sinh và nhóm không dùng kháng sinh cho thấy, thay đổi sinh lý diễn ra chủ yếu và nhanh chóng trong những năm đầu đời mà sau này chúng ta khó mà chống lại được.

Nếu kháng sinh là nguyên nhân dẫn tới sự biến đổi sinh lý lâu dài, thì không thể chờ cho tới khi chúng ta hiểu đầy đủ vấn đề mới thay đổi cách tiếp cận.

Do đó, chúng ta nên giảm việc sử dụng kháng sinh trong quá trình mang thai và thời thơ ấu. Kháng sinh – đặc biệt là penicillin hiện được sử dụng như một thói quen cho 1/3 tới một nửa phụ nữ trong quá trình mang thai và hầu hết trẻ em ở Mỹ và các nước phát triển khác.

Trẻ em có được hệ vi khuẩn từ người mẹ thông qua âm đạo khi sinh. Vì vậy, mỗi “cuộc vượt cạn” – đặc biệt là 30% hoặc hơn số trẻ sơ sinh sinh bằng phương pháp sinh mổ – có thể bắt đầu cuộc đời với ít vi khuẩn tự nhiên hơn mức cần thiết.

Hãy hành động ngay trước khi quá muộn

Một bước phòng ngừa nữa là để phát triển các tác nhân đặc hiệu để cân bằng quần thể vi khuẩn nguy cơ đang cư trú, ví dụ như hiệu lực của các loại lợi khuẩn thì chúng ta cũng cần kháng sinh mới, phổ hẹp để giảm thiểu tác dụng phụ lên vi khuẩn có lợi.

Đây thực sự là một nhiệm vụ to lớn, đòi hỏi phải khích lệ ngành công nghiệp dược phát triển các nhóm kháng sinh nhằm trúng đích và quan trọng là chẩn đoán tốt hơn để nhanh chóng xác định tác nhân gây bệnh.

Cuối cùng, phải ý thức và đặt mục tiêu nghiên cứu ứng dụng những kỹ thuật để bảo vệ hệ vi khuẩn có lợi một khi việc này chưa quá muộn và có thể dẫn đến những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của chính chúng ta.

Hãy ngừng giết chết vi khuẩn có lợi là lời kêu gọi của các nhà khoa học và mỗi chúng ta hãy cùng bảo vệ mình bằng cách đừng lạm dụng thuốc kháng sinh.

Sưu tầm

Advertisements

Về Thành
Tiến lên phía trước!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: