Đánh giá tư tưởng thị trường tự do

[Milton Friedman] (1912-2006) nhà kinh tế học người Mỹ, là một chuyên gia kinh tế hàng đầu của thế kỷ 20. Ông đã đạt giải Nobel vì những đóng góp của mình cho chính sách tiền tệ và lý thuyết tiêu dùng, nhưng di sản của ông cần được xem lại… !

Tuy nhiên chủ yếu người ta nhớ tới ông như một chiến lược gia đã tạo ra “hỏa lực” tri thức cho những người đam mê thị trường tự do trong suốt nửa cuối thế kỷ 20, và như một “mưu sĩ” đứng sau sự chuyển dịch rõ rệt trong các chính sách kinh tế diễn ra sau năm 1980.

Tại thời điểm khi sự ngờ vực về thị trường đang dâng cao, Friedman đã giải thích bằng những ngôn từ rõ ràng và dễ hiểu rằng doanh nghiệp tư nhân là nền tảng của sự thịnh vượng. Mọi nền kinh tế thành công đều được hình thành trên nền tảng tiết kiệm, lao động chăm chỉ, và sáng kiến cá nhân.

Ông phản đối những quy định của chính phủ đã gây trở ngại cho doanh nghiệp và hạn chế các thị trường. Vai trò của Adam Smith ở thế kỷ 18 là gì thì vai trò của Milton Friedman ở thế kỷ 20 cũng tương tự như thế.

Khi loạt phim tài liệu mang tính bước ngoặt của Friedman “Free to Choose” (Tự do lựa chọn) được lên sóng vào năm 1980, nền kinh tế thế giới đang đứng trước khó khăn của một chuyển dịch hết sức quan trọng. Lấy cảm hứng từ tư tưởng của Friedman, Ronald Reagan, Margaret Thatcher, và các nhà lãnh đạo khác bắt đầu dỡ bỏ những hạn chế và quy định của chính phủ đã được hình thành qua những thập kỷ trước đó.

Thi-truong-tu-do

Trung Quốc chuyển hướng khỏi kế hoạch hóa tập trung và cho phép thị trường phát triển mạnh mẽ – trước tiên là ở sản phẩm nông nghiệp và cuối cùng là hàng hóa công nghiệp. Mỹ Latinh giảm mạnh những rào cản thương mại và tư nhân hóa những doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước. Khi bức tường Berlin sụp đổ vào năm 1989, không ai còn nghi ngờ gì nữa về hướng mà những nền kinh tế theo mệnh lệnh trước kia sẽ chuyển dịch đến: đó là về phía các thị trường tự do.

Tuy nhiên Friedman cũng đã tạo ra một di sản kém tươi sáng hơn. Với lòng nhiệt thành để thúc đẩy sức mạnh của thị trường, ông đã vạch ra sự khác biệt sâu sắc giữa thị trường và nhà nước. Thực vậy, ông khắc họa chính phủ như một kẻ thù của thị trường. Sau đó ông che mắt chúng ta trước một sự thực hiển nhiên rằng trên thực tế, mọi nền kinh tế thành công đều mang tính hỗn hợp.

Thật không may, nền kinh tế thế giới vẫn đang khắc phục hậu quả vì sự mù quáng đó sau cuộc khủng hoảng tài chính bắt đầu từ mùa thu 2008 (hai năm sau khi ông mất), mà nguyên nhân lớn là do việc để các thị trường tài chính vận hành quá tự do.

Quan điểm của Friedman đánh giá cực kỳ thấp những điều kiện thể chế tiên quyết của thị trường. Hãy để chính phủ chỉ đơn giản là tập trung đảm bảo thực thi các quyền sở hữu và các hợp đồng, và rất nhanh chóng các thị trường sẽ tự tạo nên phép màu. Trên thực tế thì kiểu thị trường mà các nền kinh tế hiện đại cần không phải là tự tạo, tự điều chỉnh, tự ổn định hoặc tự hợp pháp hóa.

Các chính phủ cần phải đầu tư vào mạng lưới giao thông vận tải và thông tin liên lạc; chống lại tình trạng bất đối xứng thông tin, các hậu quả ngoại hiện, và khả năng thương lượng không đồng đều; đồng thời hạn chế hậu quả của những cuộc khủng hoảng và suy thoái tài chính; cũng như đáp ứng những nhu cầu của người dân về mạng lưới an sinh và bảo hiểm xã hội.

Vị trí của những người đam mê thị trường tự do trong lịch sử kinh tế sẽ vẫn vững chắc. Tuy nhiên những nhà tư tưởng như Friedman đã để lại một di sản không rõ ràng và gây bối rối, bởi chính những người theo chủ nghĩa can thiệp hiện lại đang là những người thành công trên thế giới hiện nay.

Nguồn Nghiên cứu quốc tế

Advertisements

Về Thành
Tiến lên phía trước!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: