Nỗi ám ảnh từ quá khứ gian khổ

Có một quy luật chung của tâm lý xã hội là: một cộng đồng nào đó, sau một thời gian dài sống trong sự gian khổ, thì họ sẽ luôn mang trong mình nỗi ám ảnh về thời gian khổ đó. Họ luôn lo lắng, đề phòng thời kỳ đó có thể quay trở lại. Nhiều người Việt Nam vẫn chưa thoát khỏi những ám ảnh từ trong quá khứ.

Ám ảnh nghèo đói

Dường như nỗi sợ cái đói, cái nghèo trải nghiệm trong quá khứ luôn đeo bám thế hệ ông bà, bố mẹ của tôi. Trong sinh hoạt thường ngày, bao giờ các cụ cũng nghĩ đến cách đối phó với sự đói nghèo.

Phương cách phổ biến nhất của các cụ là “thắt lưng buộc bụng”. Mấy đứa con lớn lên ra ở riêng thi thoảng về nhà thường mua biếu đôi dép, cái áo mới nhưng các cụ chỉ cất đi, để dành đến những dịp đặc biệt như cưới xin, lễ tết…

Mỗi lần con về chơi, sợ con đói, bố mẹ tôi vẫn nấu rất nhiều cơm, thức ăn và ép con cháu ăn. Có lẽ như nhiều ông bố bà mẹ khác khi nhìn con ăn, cho dù là những đứa con 30 tuổi, trong đầu các cụ vẫn hiện ra những mâm cơm và đàn con hồi nhỏ. Ở nhà tôi, đó là mâm cơm trộn sắn, nhão nhoét hoặc là nồi cơm gạo kho, khi xới lên bốc mùi cứt gián, không hạt nào dính với hạt nào.

Chuyện của gia đình tôi có lẽ cũng giống như chuyện của bao gia đình khác ở đất Việt. Đói kém và “miếng ăn” vẫn còn là nỗi ám ảnh hàng ngày. Bố mẹ, ông bà nào cũng thường trực nỗi lo con cháu mình bị đói.

Nỗi ám ảnh ấy cũng có điểm tích cực, là người ta dễ cảm thông với những người nghèo khổ, hoặc thói quen sống tiết kiệm. Nhưng mặt tiêu cực của nỗi ám ảnh này cũng gây nên nhiều hệ lụy, chẳng hạn giá trị vật chất được “cân đo” trong mọi trường hợp, thậm chí được đẩy lên thành mục tiêu số một của hạnh phúc.

Ám ảnh chiến tranh

Thế hệ 8x chúng tôi sinh ra trong thời hậu chiến. Chúng tôi biết và cảm nhận chiến tranh thông qua nhà trường, sách, các phương tiện truyền thông và nghệ thuật… Cuộc chiến tranh biên giới với TQ cũng đã diễn ra và kết thúc hơn 30 năm, nhưng hình như nỗi ám ảnh về chiến tranh dường như vẫn còn.

Có thể cảm nhận thấy điều đó trong từng nhịp thở của xã hội. Trên các phương tiện truyền thông cũng như cuộc sống hàng ngày, những cụm từ thời chiến vẫn liên tục được sử dụng: “quyết liệt”, “khẩn trương”, “xung kích”, “xung phong”…

Chẳng hạn, nhiều người vẫn quen gọi các giáo viên là “chiến sĩ” và Bộ trưởng bộ giáo dục là “Tư lệnh”. Cách gọi đó là sự thể hiện một cách vô thức nỗi ám ảnh của thời chiến, đã không còn hợp với bối cảnh xã hội hiện nay cũng như lý tưởng mà trường học hiện đại hướng tới.

Có lẽ phần nào đó do nỗi ám ảnh về chiến tranh, nhiều người ưa thích, ngợi ca những người lãnh đạo có tư duy và hành động, chỉ huy thậm chí độc đoán và có phần tùy tiện, thay vì tư duy và hành động như những chính trị gia chuyên nghiệp.

Nỗi ám ảnh ấy cũng khiến cho nhiều người vạch ra lằn ranh “địch-ta” ngay cả trong cuộc sống hàng ngày. Trong sự chi phối của tư duy ấy, sự khác biệt, sự sáng tạo và tinh thần khoan dung khó có điều kiện để nẩy nở. Thiếu những thứ ấy, môi trường chung và mối quan hệ giữa các cá nhân dễ nảy sinh mâu thuẫn, dẫn đến những hậu quả về mặt xã hội.

Nguyễn Quốc Vương – Vietnamnet.vn

Advertisements

Về Thành
Tiến lên phía trước!

One Response to Nỗi ám ảnh từ quá khứ gian khổ

  1. Thien says:

    Bai viet that cam dong!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: