Bất đối xứng thông tin

Khi đi mua sắm, thường chúng ta không thể biết ngay được chất lượng của các sản phẩm mình định mua. Ví dụ, một chiếc tivi nhìn rất đẹp và “có vẻ” bền khi trưng bày trên kệ của một cửa hàng, nhưng điều đó sẽ kéo dài trong bao lâu?

Chính sách bảo hành là cách để làm tăng niềm tin của người tiêu dùng. Mua hàng của những thương hiệu lớn giúp chúng ta an tâm hơn, nhưng hàng hóa đảm bảo tiêu chuẩn lại là chuyện khác. Nếu một tiệm cà phê nào đó có đồ uống tuyệt hảo, thì cửa hàng cà phê uống liền bên cạnh đó sẽ không mạo hiểm để bạn tìm thấy tiệm cà phê ấy.

Vấn đề trong ví dụ trên luôn đến với chúng ta hàng ngày trong cuộc sống, nhưng phải đến những năm 1970 các nhà kinh tế học mới bắt đầu suy nghĩ về chúng một cách bài bản – bất đối xứng thông tin (information asymmetry).

George Akerlof là người đi tiên phong nghiên cứu vấn đề này. Trong bài báo viết năm 1970 có tựa đề “The market lemons” (Thị trường chanh), ông đặt ra câu hỏi điều gì sẽ xảy ra với thị trường xe cũ nếu người mua không biết được chất lượng còn lại của các xe. Giả sử người mua sẵn sàng trả 1.000 đô cho một chiếc xe tốt (mà Akerlof gọi là quả đào) và 500 đô cho một chiếc xe hay gặp trục trặc (quả chanh).

Nếu xe cũ và xe mới khác nhau một trời một vực như chanh và đào, đó là trạng thái thị trường minh bạch và không ai chịu thiệt. Nhưng nếu không thể phân biệt đâu là chanh đâu là đào, người mua sẽ hành động khác. Họ trả 750 đô cho một chiếc xe mà họ không biết là chanh hay đào.

bat-doi-xung-thong-tin-la-luong-gat

Vấn đề nằm ở chỗ người bán biết chắc chắn chiếc xe đó là gì, và sẽ từ chối không bán với giá 750 đô. Người mua thông minh sẽ suy diễn ngược lại: nếu người bán chấp nhận mức giá 750 đô thì chiếc xe đó chắc chắn chỉ là chanh, do đó lại giảm giá xuống còn 500 đô. Cuối cùng chiếc xe cũng được bán với mức giá đúng thực tế, nhưng tình trạng bất cân xứng thông tin khiến chẳng có quả đào nào được bán ra. Đây là tình trạng lựa chọn bất lợi (adverse selection).

Các nghiên cứu chỉ ra có hai giải pháp cho vấn đề này. Nhà kinh tế học Peter Spence tập trung vào những dấu hiệu. Ông đưa ra ví dụ trong tuyển dụng lao động, nhà tuyển dụng chưa biết được ai là ứng viên phù hợp nhất. Do đó người dự tuyển phải thể hiện mình qua các cuộc phỏng vấn hoặc các văn bằng chứng chỉ. Nhưng rõ ràng cách này chỉ hiệu quả khi các “dấu hiệu” là chính xác. Tương tự, chính sách bảo hành và thương hiệu là “dấu hiệu” các nhà sản xuất đưa ra để lấy lòng tin khách hàng.

Giải pháp thứ hai là “sàng lọc”, đưa những sản phẩm đặc biệt đến từng loại khách hàng vì những chủ thể kinh tế khác nhau quan tâm tới những đối tượng khác nhau và thông tin của họ khi về cùng một đối tượng sẽ khác nhau. Joseph Stigliz và Micheal Rothschild đã áp dụng điều này trên thị trường bảo hiểm, cho rằng nên có các sản phẩm đa dạng khác biệt phù hợp với từng loại khách hàng có thái độ ưa thích rủi ro khác nhau.

Bất đối xứng thông tin vẫn là điều khiến các nhà hoạch định chính sách phải đau đầu. Lựa chọn bất lợi gây ra những tác động tiêu cực lên đạo luật chăm sóc sức khỏe Obamacare của Mỹ. Số người khỏe mạnh đăng ký tham gia chương trình trợ cấp bảo hiểm y tế của chính phủ thấp hơn dự đoán, khiến mức độ liên hệ giữa rủi ro và phí bảo hiểm giảm xuống. Trong khi đó các công ty bảo hiểm rơi vào tình trạng thua lỗ và lại phải tăng phí, khiến ít người tham gia và kéo theo một vòng luẩn quẩn.

Đặc biệt, trên thị trường chứng khoán, tình trạng bất đối xứng thông tin có thể gây ra những hậu quả tai hại đặc biệt là khi con người cố tình gây ra tình trạng này. Các doanh nghiệp muốn che giấu các thông tin bất lợi, thổi phồng thông tin có lợi; nhà đầu tư không được tiếp cận những thông tin giống nhau; kẻ xấu tung tin đồn thất thiệt hay hiện tượng “làm giá” cổ phiếu… Điều này dẫn đến việc các nhà đầu tư đưa ra các quyết định đầu tư không chính xác, gây cung cầu ảo, thị trường bong bóng và tiềm ẩn nguy cơ sụp đổ thị trường.

Nguồn CafeF.vn

Advertisements

Về Thành
Tiến lên phía trước!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: