Tỉ suất lãi là gì?

Tỉ suất lãi là một trong những thông số quan trọng của nền kinh tế. Tỉ suất lãi cho biết hiệu quả của đồng vốn đầu tư, điều mà các nhà đầu tư quan tâm đầu tiên khi quyết định đầu tư vào đâu đó. Tỉ suất lãi phụ thuộc vào lĩnh vực, tính độc quyền và giá trị của thương hiệu.

Xã hội có nhiều cách định nghĩa tỉ suất lãi, của chuyên gia kinh tế khác của dân thường. Các chuyên gia kinh tế định nghĩa phức tạp hơn – nhưng bám sát vào những diễn biến của nền kinh tế hơn – cách định nghĩa “nôm na” của dân thường. Ta hãy cùng khảo sát hai cách định nghĩa này.

Theo cách định nghĩa của các chuyên gia kinh tế, thì tỉ suất lãi (của một đơn vị sản phẩm) là tỉ số giữa phần lãi ròng (sau thuế) trên giá thành sản phẩm (doanh thu). Cách định nghĩa này đúng nhưng không trực quan, và khá khó hiểu đối với dân thường.

Theo cách định nghĩa nôm na của dân thường, thì tỉ suất lãi của một sản phẩm là tỉ số giữa giá thành bán ra (doanh thu) trên tổng chi phí đầu vào. Cách định nghĩa này dễ hiểu hơn, nhưng có nhược điểm là tỉ số phần trăm (%) thường lớn, và dưới 100% thì âm – tức là lỗ.

Tôi là người thích sự đơn giản, nên tôi định nghĩa theo cách của mình cho dễ hiểu. Theo đó, tỉ suất lãi (của một đơn vị sản phẩm) là tỉ số giữa phần lãi ròng (sau thuế) của sản phẩm đó trên tổng chi phí đầu vào. Cách định nghĩa này cho ra con số phần trăm (%) trực quan và dễ hiểu hơn.

1. Phụ thuộc vào ngành nghề

Ví dụ, một bà bán nước chè ở Hà Nội bán một cốc chè nóng giá 3.000 đồng, tổng chi phí đầu vào của cốc chè đó (tiền chè, tiền nước, tiền phường, chi phí khác) ví dụ là 1.000 đồng, thì tỉ suất lãi của bà là 200%. Và nhìn chung, đây tỉ suất lãi của nghề chè đá vỉa hè Hà Nội.

Trong ngành công nghệ thông tin (CNTT), ví dụ một công ty thương mại (buôn bán) mua một chiếc máy tính xách tay với giá 10 triệu đồng (đầu vào), bán ra với giá 12 triệu đồng (đầu ra), thì tỉ suất lãi của họ này là 20% – thấp hơn nhiều tỉ suất lãi của bà bán nước chè.

Mỗi một ngành có các sản phẩm khác nhau, nhưng tỉ suất lãi của một ngành được tính theo tỉ suất lãi của các sản phẩm chủ lực của ngành đó. Giá trị của một đơn vị sản phẩm (chính là giá bán ra) là một thông số quan trọng, mà các nhà đầu tư quan tâm đầu tiên khi quyết định đầu tư vào một ngành nào đó.

Tổng lợi nhuận thu được phụ thuộc vào số lượng sản phẩm bán ra (sản lượng). Ta thấy, công ty thương mại bên trên chỉ cần bán một chiếc máy tính xách tay đã lãi được 2 triệu đồng, còn bà bán nước chè cần bán 1.000 cốc chè nóng mới lãi được số tiền đó. Nhưng nếu cùng nhập số lượng sản phẩm như nhau, thì giá của một sản phẩm càng cao lệ rủi ro càng lớn.

ti-suat-lai-la-gi

2. Phụ thuộc vào sự độc quyền

Ở những đất nước mà pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt quyền sở hữu trí tuệ, thì càng độc quyền – thường là những sản phẩm có hàm lượng chất xám cao, có đăng ký quyền sở hữu trí tuệ – tỉ suất lãi sẽ càng lớn. Như vậy, mục này có thể được đặt tiêu đề là “Tỉ suất lãi phụ thuộc vào sự cạnh tranh”. Trong kinh tế, độc quyền luôn là tuyệt vời, nếu ta là chủ thể của điều đó.

Càng những sản phẩm mang tính sáng tạo cao, bên trong có hàm lượng chất xám lớn, thì càng khó làm nhái, làm giả, bắt chước… Cùng với đó là việc được nhà nước bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, thì rủi ro từ việc bị làm giả, làm nhái hay đánh cắp quyền sở hữu trí tuệ càng nhỏ. Tỉ suất lãi của kinh tế tri thức (chất xám, sáng tạo) là rất cao.

3. Phụ thuộc vào giá trị thương hiệu

Ví dụ, hãng thời trang thể thao nổi tiếng thế giới Nike may một chiếc áo thể thao hết một triệu đồng, rồi bán ra với giá năm triệu đồng, thì tỉ suất lãi của họ là 400%. Một tỉ suất lãi rất cao – cao hơn cả bà bán nước chè – nhưng xã hội vẫn hài lòng khi sử dụng sản phẩm của họ. Tỉ suất lãi của ngành may mặc tương đối cao, vì tỉ lệ rủi ro của ngành này lớn.

Vì chất lượng sản phẩm của hãng Nike tốt, nên họ đã định hình được “giá trị thương hiệu” của mình trong tiềm thức khách hàng. Điều này gọi là giá trị thương hiệu lớn. Từ giá trị thương hiệu đó, họ tạo ra trào lưu trong xã hội là: “Người dùng hàng của Nike là đẳng cấp, và người có đẳng cấp dùng hàng của Nike”. Tất nhiên, khi nhiều có hãng như Nike thì giá thành các sản phẩm giảm xuống.

Cùng với các chỉ số khác (như chỉ số Icor) của nền kinh tế, tỉ suất lãi là một trong những thông số quan trọng trong lĩnh vực kinh tế đầu tư. Những ngành có hàm lượng chất xám cao, hoặc tỉ lệ rủi ro lớn thường là những ngành có tỉ suất lãi cao. Tất nhiên, ta không bàn đến trường hợp vi phạm pháp luật, như buôn lậu, buôn vũ khí, ma túy…

Vấn đề của Việt Nam là không xây dựng được những thương hiệu có giá trị lớn. Thậm chí, ta còn không làm được điều đó ngay trong các lĩnh vực mà mình có thế mạnh về vùng nguyên liệu, tài nguyên hay nguồn nhân lực. Đó là những lĩnh vực như gạo, cà phê, thủy sản, trái cây, may mặc, da dày… Đây là một sự kém cỏi đáng xấu hổ!

Vì không xây dựng được cho mình những thương hiệu lớn, nên về tổng thể thương hiệu quốc gia Việt Nam cũng là một thương hiệu yếu. Nói thẳng ra là Việt Nam ta nghèo. Bấy nay ta như một tên “nghiện”, hàng ngày vẫn tự chích “máu” mình ra bán để lấy tiền “phê” thuốc. Việt Nam đang bán tài nguyên thô, bán sức lao động giá rẻ, để lấy tiền nuôi hệ thống.

Advertisements

Về Thành
Tiến lên phía trước!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: