Nấc thang dân trí

Lý tưởng và lý lẽ là hai phạm trù riêng biệt, khác hẳn nhau nhưng ở Việt Nam người ta hay đánh đồng, đúng hơn “lồng” chúng vào một. Thậm chí trong một vài tình huống, chính quyền dùng lý tưởng để chèn ép lý lẽ. Một đất nước văn minh cần lý tưởng để đoàn kết, nhưng cần lý lẽ để vận hành. Dân trí chính là người dân hiểu lý lẽ.

Dân trí là điều rất quan trọng – quan trọng hơn cả thể chế hay các chính sách trong việc phát triển đất nước. Có những nước đa đảng nhưng vẫn nghèo nàn, lạc hậu, đánh nhau chí chóe… Ngược lại, có những nước có sự độc đoán, chuyên quyền nhưng lại phát triển kinh tế, văn hóa rất tốt. Tất cả là ở dân trí.

Sau đây ta cùng bàn về bốn nấc thang dân trí của Việt Nam.

1. Những năm đầu cách mạng (1930), người Việt Nam đi làm cách mạng là vì muốn được no ấm, tự do; muốn thoát khỏi hai chế độ phong kiến tập quyền và thực dân hà khắc. Ta có thể gọi dân trí giai đoạn này là ngây thơ, mông muội. Dù có những cá nhân xuất chúng, có tầm nhìn vượt thời đại, vượt không gian và thời gian, nhưng nhìn chung đại đa số dân chúng Việt Nam trong thời kỳ này là hồn nhiên, mông muội…

2. Đến khi cách mạng thành công hoàn toàn (1975), thống nhất đất nước, bước vào giai đoạn khó khăn do chế độ kinh tế kế hoạch tập trung, người Việt Nam nhận ra là mình ngu ngốc (dốt). Nhiều người đã xin ra khỏi đảng, phá rào ở khắp nơi… Người ta không chỉ bất bình với chuyện phân chia thành quả chiến thắng không đều, mà còn bức xúc với cung cách quản lý kinh tế xã hội hà khắc.

3. Rồi đất nước đổi mới (1986), người dân đã không còn mông muội. Người Việt Nam đã biết tư lợi. Nhưng với những đau thương và đói kém của những năm chiến tranh và bao cấp, khi được tư lợi thì người Việt Nam lại tư lợi thái quá. Từ quan chức đến dân thường, hễ khi có thể tư lợi là lập tức tìm cách vơ sao cho đầy căng túi mình, vơ càng nhiều càng tốt… Xã hội chuyển vào giai đoạn thực dụng – trọng vật chất.

4. Năm 1995, Việt Nam kết nối với mạng toàn cầu (internet), nhưng từ năm 2002 internet mới lan ra toàn xã hội. Từ đó đến nay – 15 năm – người Việt Nam hiện giờ mới chính thức hết ngu dốt, ngây thơ… Với internet, người Việt Nam tự lần mò để khai sáng cho mình, chứ nền giáo dục hay các phương tiện thông tin đại chúng và hệ thống tuyên truyền của đảng không giúp họ được nhiều. Thậm chí ngược lại, các “công cụ” này còn cản trở quá trình tự khai sáng của người dân.

Với việc nâng cao dân trí, “quy luật mở rộng dân chủ” càng thể hiện tính tất yếu của nó. Người dân từ hiểu biết mà đòi tự do, chứ không còn chờ nhà nước ban cho họ. Thứ nữa, cùng với việc nâng cao dân trí, thì những người cán bộ mới – thế hệ đi sau vào chính quyền – người ta cũng có trình độ hơn. Càng có trình độ – càng hiểu lý lẽ – thì càng bớt vô lý.

Hiện nay có một số cuộc đấu tranh với sự chuyên quyền, hống hách của một số chính quyền cấp cơ sở ở vài tỉnh, huyện trên cả nước. Nhưng các cuộc đấu tranh này đều mang tính tự phát, do bức xúc với các vấn đề cụ thể ở địa phương, nên khó liên kết thành phong trào rộng khắp trên toàn quốc. Hiện việc kiểm soát “an ninh” đối với lực lượng đấu tranh dân chủ đang giảm bớt do tỉ lệ tội phạm tăng cao, và lực lượng đấu tranh dân chủ cũng tăng đều, trong điều kiện các nguồn lực nhà nước có hạn.

Sau đại hội 12 của đảng (2016), không khí dân chủ được mở rộng, các cuộc thảo luật và đấu tố tham nhũng của nhiệm kỳ trước diễn ra ở khắp mọi nơi. Và một điều tất yếu đã đến: nơi này nơi khác có người đã đặt câu hỏi: “Việt Nam có nên đa đảng?”. Có người hào hứng đồng tình, có người kịch liệt phản đối, tôi cho vấn đề nằm ở dân trí. 10 đến 15 năm nữa, khi thế hệ những người sinh ra vào những năm 1960 nắm quyền, Việt Nam mới nên đa đảng. Đó là con đường tốn ít “máu” nhất cho Việt Nam.

Advertisements

Về Thành
Tiến lên phía trước!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: